Bilirubina w moczu
Bilirubina po uwolnieniu z krwinek czerwonych jest przekształcana w makrofagi do biliwerdyny a potem bilirubiny. Potem bilirubina łączy się z albuminami osocza krwi i jest transportowana do wątroby. Tam jest w hepatocytach łączona z kwasem glukuronowym czego efektem są glukroniany bilirubiny. One są wydzielane do żółci a potem do jelita. W jelicie glukroniany bilirubiny są przekształcane w urobilinogen, który jest wchłaniany do naszej krwi. Tam przechodzi do żółci a jego część jest wydalana z moczem. Jeżeli organizm jest zdrowy to stężenie bilirubiny we krwi jest bardzo małe a w moczu nie ma jej wcale. Jeżeli dochodzi do stanów chorobowych takich jak hemolioza krwi, choroby miąższu wątroby, zastój żółci to wtedy stężenie bilirubiny we krwi podwyższa się i pojawia się ona również w moczu. Efektem takiego stanu może być również żółtaczka.
Prawidłowy stan organizmu jest wtedy kiedy w moczu nie znajduje się bilirubina. Jeżeli natomiast bilirubina jest obecna w moczu może to świadczyć o żółtaczce hemolitycznej albo mechanicznej. Może to być również główny objaw wirusowego zapalenia wątroby.
Rodzaje bilirubiny
Bilirubina niesprzężona czyli bilirubina połączona z albuminami jeszcze przed dotarciem do wątroby. Ta postać ze względu na jej połączenie z białkami nie pojawia się w moczu.
Bilirubina sprzężona czyli połączona z glukoronianem i wydzielana do żółci. W prawidłowych warunkach nie pojawia się ona w moczu. W przypadku niektórych stanów chorobowych jej ilość rośnie. Przechodzi ona do moczu i mam on wtedy najczęściej kolor ciemnego piwa.
Bilirubina całkowita czyli taka, która znajduje się w naszej krwi. Nie rozróżniamy w jej przypadku podziału na sprzężoną i niesprzężoną.
Choroby związane z obecnością bilirubiny w moczu lub krwi
Żółtaczka przedwątrobowa. Jest to choroba spowodowana nadmiarem bilirubiny niesprzężonej czyli związanej z albuminami. W żółtaczce tej postaci bilirubina w związku z jej połączeniem z białkami nie jest obecna w moczu. Jej przyczyną może być hemolioza erytrocytów to znaczy nadmierny rozkład krwinek czerwonych, zaburzenia wychwytu i sprzęgania bilirubiny przez komórki wątrobowe, zespół Gilberta, zespół Crigler-Najjara, żółtaczka fizjologiczna u noworodków.
Żółtaczka wewnątrzwątrobowa to choroba, przy której podwyższona jest poziom bilirubiny sprzężonej oraz niesprzężonej. W tej postaci żółtaczki bilirubina jest obecna w moczu i nadaje mu kolor ciemnego piwa. Ze względu na upośledzone wydzielanie żółci do przewodu pokarmowego stolce w tej postaci żółtaczki są jasne i odbarwione. Ta postać żółtaczki może pojawić się również przy marskości wątroby, która ma różną przyczynę (stan zapalny, nadmiar alkoholu, choroba Wilsona, hemochromatoza, toksyczne uszkodzenie wątroby po alkoholu, niektórych lekach, zatruciu grzybami, nowotwory wątroby pierwotne oraz przerzutowe, wirusowe zapalenie wątroby, zespół Budd-Chiari.
Żółtaczka pozawątrobowa to choroba, przy której dominująca jest bilirubina sprzężona. Pojawia się ona w krwi i w moczu. Nadaje mu ciemne zabarwienie. Stolce są w tym przypadku odbarwione, zablokowany odpływ żółci z wątroby do przewodu pokarmowego. Pojawia się szczególnie przy takich chorobach jak kamica przewodów żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, nowotwory dróg żółciowych, głowy i trzustki.